Damian Sandurski
www.sandurski.wordpress.com
Polak w UK
Praca i życie w Anglii na podstawie osobistych doświadczeń zebranych w West
Yorkshire
Wakefield 2007
1. Wstęp
Drogi Czytelniku!
Postawiłem stopę na angielskiej ziemi 26 października 2006 roku. Ten dzień wiele zmienił
w moim życiu. Anglia to twarda szkola przetrwania. Wszystkie lekcje odbywają się szybko. Z takiej
lekcji najlepiej jest wyciągnąć jak najwięcej, ponieważ później nie będzie już szansy na repetę.
Rozmiar emigracji jest duży i wiele wskazuje na to, że jeszcze wzrośnie. Właśnie dla
nowych emigrantów napisałem ten poradnik. Im więcej osób z niego skorzysta tym lepiej.
Wiem jak wiele emocji budzą pierwsze dni imigranta w United Kingdom (UK). Dlatego też
napisałem ten mini-poradnik. Możesz go kopiować i przesyłać każdemu bez ograniczeń, pod
warunkiem zachowania niezmienionej treści.
Mieszkam w Wakefield, dlatego wszystkie informacje pisane przeze mnie pochodzą z
doświadczeń zdobytych w hrabstwie West Yorkshire (http://pl.wikipedia.org/wiki/West_Yorkshire).
Kiedy człowiek się oswoi, zacznie osiągać pierwsze sukcesy zauważy, ze wyjazd za granicę
może mieć wiele plusów, nie tylko zarobkowych. Czego Tobie życzę!
2. Czy zacząć szukać pracy w Polsce, czy w Anglii?
Jeśli chcesz szukać pracy przez agencje w Polsce to pamiętaj , ze nikt za darmo Cię do
Wielkiej Brytanii nie przywiezie i normalną polityką są tzw. opłaty manipulacyjne oraz inne koszty.
W takim wariancie wyjazdu czeka Cię z reguły podróż autokarem i lokum w domu/pokoju
wynajętym przez agencję organizującą wyjazd wraz z innymi pracownikami (zawyżone opłaty za
mieszkanie z przypadkowymi osobami to standard). Zdarzają się „ginące” bondy (bond – kaucja jak
się wpłaca na pokrycie ewentualnych szkód w domu, zwracana po wyprowadzeniu mieszkania), w
niewytłumaczalny sposób przepadające godziny pracy, a niezapłacony holiday (płatny urlop) to juz
standard. Wszystko godziny pracy musisz zapisywać, w myśl zasady – ”Umiesz liczyć, licz na
siebie”.
Możesz skorzystać z pomocy kogoś kto (znajomego, członka rodziny) już jest dłużej w
Anglii i zapewni Ci mieszkanie na początku. Bez adresu i numer telefonu nie masz co szukać pracy.
Uwaga! Przed wyjazdem przetłumacz u tłumacza przysięgłego świadectwa szkolne lub posiadanie
określonych kwalifikacji, potwierdzenie zniżek na ubezpieczenie samochodu w UK (można znaleźć
towarzystwo ubezpieczeniowe honorujące polskie zniżki).
3. Ile wziąć ze sobą pieniędzy?
Na bazie własnego doświadczenia stwierdzam - im więcej tym lepiej. Ja miałem na
początku 300 funtów. W sumie pieniędzy wystarczyło mi do pierwszej wypłaty.
Cena mieszkania w tym regionie to ok ₤50 tygodniowo za jednoosobowy pokój wraz z
rachunkami (do tego musisz przygotować się na bond w wysokości ok ₤200). Na żywność
tygodniowo, zakładając, że gotujemy w domu, a nie jemy na mieście wystarczy 30 funtów
tygodniowo. Znam „twardzieli”, którzy potrafią odżywiać się za 10 funtów tygodniowo. Tutaj
trzeba wziąć poprawkę na indywidulne preferencje żywieniowe. Na dojazdy do pracy środkami
komunikacji publicznej należy przygotować minimum ₤14 tygodniowo (więcej na ten temat
znajdziesz w dalszej części ebooka)
Jeśli wynagrodzenia są wypłacane tygodniowo pierwszą wypłatę otrzymasz w następny
piątek po skończonym tygodniu pracy.Pierwszą wypłatę dostałem po trzech tygodniach pracy,
ponieważ pomimo tego, że podałem numer konta bankowego w mojej agencji, to pracownik agencji
“zapomniał” wpisać go do systemu. Uniemożliwiło to dokonanie przelewu na moje konto, a tym
samym doprowadziło do opóźnienia wypłaty wynagrodzenia. Efektem czego było to, że musiałem
zrealizować czek (w taki tez sposób są wypłacane wynagrodzenia jeżeli pracownik nie ma konta
bankowego). Na realizację czeku go bank posiada 5 dni roboczych.
4. No buts, no ifs, czyli rzecz o nauce języka
Ucz się języka angielskiego, kiedy jest to tylko możliwe. Wymagania co do znajomości
angielskiego są bardziej wygórowane niż na poczatku emigracyjnej fali i wydawałoby się, ze w
fabrykach, czy magazynach taka dobra znajomość nie jest wymagana. Mistake! Jest wręcz
przeciwnie. Im lepszy angielski - tym lepsza praca. Czasami, gdy jest duże zapotrzebowanie na
ludzi to dosyć łagodnie patrzy się na braki językowe; jednak to tylko wyjątek potwierdzający
regułę.
Jak i dlaczego musisz uczyć się języka?
Podstawą sa zwroty przydatne w codziennych sytuacjach dnia codziennego jak np.: wizyta
w sklepie, rozmowa telefoniczna, zapytanie o drogę itp.
Kluczem jest osłuchanie się z językiem. Zapomnij o amerykańskim akcencie rodem z
hollywoodzkich filmów. Jeśli chcesz wiedzieć jak wygląda prawdziwy angielski to polecam filmy
brytyjskie (!), np. Football Factory. Jeśli masz dostęp do Internetu, możesz słuchać on-line
brytyjskich rozgłośni radiowych.
W rejonie, którym mieszkam normalne jest to, że często używa się niepoprawnego (sic!)
angielskiego, do czego przyznają się sami Anglicy. Konstrukcje gramatyczne tylko ładnie
wyglądają w zeszycie.
Zapomnij o cudach pracy za extra pieniądze z samymi Polakami. Przeważnie pieniądze nie
sa takie extra, a atmosfera w pracy tym bardziej. Tak to juz chyba jest, ze miejsca pracy opanowane
przez Polaków cechują się niezwykła nerwowością. Lubimy podnosić normy i pokazywać co Polak
potrafi. W 99% obraca się to przeciwko nam. Nadgorliwy pracownik jest postrzegany często jako
sabotażysta. Kontraktu (umowy) na czas nieokreślony i tak nie dostaniesz, jeśli Cię zwyczajnie nie
polubią; na nic zdadzą się Twoje tytaniczne wysiłki.
Literatura, z której korzystałem przygotowując się do wyjazdu do Anglii:
- „Samouczek języka angielskiego”. Wydawnictwo Buchmann Sp z o. o. (bardzo prosta i
przystepna pozycja, której opanowanie pozwala na bezproblemowe posługiwanie się angielskim
w codziennych sytuacjach)
- www.ang.pl (świetna strona z duża bazą słownictwa z różnych brańż)
Na miejscu trafiłem na serię tematycznych zeszytów do nauki języka angielskiego – „Angielski w
pigułce”. Każdy zeszyt zawiera mnóstwo przydatnych zwrotów z zakresu szykania pracy, leczenia,
wizyty w banku, korzystania z usług.
Więcej na: www.angielskiwpigulce.com
Mówiąc dobrze po angielsku będziesz bardziej niezależny i uchronisz się od oszustów.
Test języka angielskiego dla nowych emigrantów
W dniu 1 listopada 2007 angielski Urząd Spraw Wewnętrznych (Home Office) ogłosił
początek postępowania mojącego wprowadzić testy języka angielskiego dla nowej fali emigracji.
Certyfikat z tego testu ma być potwierdzeniem odpowiedniej znajomości języka
angielskiego, zwłaszcza w zawodach wymagających szczególnych kwalifikacji. Jest to nowa forma
zatwierdzania kwalifikacji językowych, więc wszelkie testy i dokładne informacje o miejscu i
formie zdawania powinny pojawić się w pierwszym kwartale 2008 roku.
Więcej pod poniższymi linkami:
http://www.workingintheuk.gov.uk/working_in_the_uk/en/homepage/news/announcements/pointsb
asedsystem_languagetests.html
http://www.ind.homeoffice.gov.uk/6353/11406/49552/pbs_procedureforinclusion.pdf
Czy znasz jakiś obcy język, bo ja znam yorkshire?
West Yorkshire to region typowo przemysłowy, więc radzę zaniechać szukania w lokalnym
akcencie finezji.
To co szczególnie wyróznia ten język to mowienie u zamiast a i o w wyrazach takich jak, np.:
- sunday
- monday
- mum
Niewymawiania h np.:
- hungry, będzie wymówione jako ungry
- yamaha, będzie wymówione jako jamaa
Słowniki yorkshire on line
http://silsden.net/yorkshiredialect/dictionary.htm
http://www.peevish.co.uk/slang/links.htm
5. Paszport czy dowód ?
Najlepiej oba. Niby jesteśmy obywatelami Unii Europejskiej, ale tutaj i tak wszędzie
zapytają Cię o paszport i krzywo patrzą na polski dowód osobisty (wiem, ze są instrukcje po
angielsku, ale do konsulatu nie zadzwonisz poskarżyć się, że nie chcą uznać Twojego dowodu
tożsamości – dowód osobisty ). O tym do czego się przydaje polish ID przeczytasz dalszej części.
Sprawdź datę ważności swojego paszportu i dowodu osobistego (nawet nie mów, ze jeszcze
nie masz plastykowej karty).
Jak na razie to wniosek o nowy dowód tożsamości musisz złożyć i odebrać osobiście w
Polsce również, a przesłanie pocztą lub przewożenie przez granice cudzego dowodu tożsamości
jest karane.
Owszem możesz złożyć wniosek w konsulacie i odebrać tam swój nowy paszport. Przelicz
lepiej koszty takich wycieczek, bo często okazuje się, ze za przejazdy do konsulatu zapłacisz tyle,
ile za bilet na samolot do Polski tam i z powrotem. Konsulat, czy samolot? To juz zależy od
Twojego czasu i pieniędzy.
6. Agencje pracy na co uważać, jak wyglądać, jak się zachowywać, jak ma być
przygotowane CV?
Wygląd
Schludność to podstawa. Zdarzają się ludzie co wyglądają jakby od pługa byli granatem
oderwani lub urwali się z konkursu mody alternatywnej, ale na takie ekscentryzm to sobie możesz
pozwolić, gdy jesteś super fachowcem rozchwytywanym przez angielskich pracodawców i raczej
nie wybierając się na rozmowę o pracę.
Jesteś nowy w UK, wiec musisz się umieć sprzedać, nawet jeśli to będzie praca w
magazynie.
Testy
Większość agencji stosuje testy z liczenia na dużych liczbach (czy umiesz dzielić i mnożyć
pisemnie, dodawać odejmować, bo kalkulatora tam nie będzie, więc jeśli masz z tym problem to
weź telefonie komórkowy (z kalkulatorem oczywiście)), sprawności wzroku (np. dostaniesz napis
złożony z kropek, aby zakreślić długopisem tylko te, które są najmniejsze), znajomości jezyka (np.
znajdź wyrazy określające przeciwieństwo, rozwiąż test po przeczytaniu tekstu). To sa standardowe
testy dla pracownikow fizycznych (np. magazynów, fabryk). Jesli kiedyś taki zobaczysz to
możliwe, ze bedzie Cię śmieszył, ale wierz mi, są tacy, ktorzy ich nie zdają. Ty będziesz
przygotowany na sukces i tylko temu służy ten e-book.
CV
CV maksymalnie na 2 stronach. Jeśli Twoje doświadczenie zawodowe jest szczególnie
bogate umieść w CV tylko te prace, które udowodnią, że masz przydatne doświadczenie;
odpowiednie do nowej pracy.
CV oczywiście po angielsku, bez polskich znaków.
Często spotykam tutaj osoby świeżo po szkole średniej lub studiach bez szczególnych
doświadczeń zawodowych. W większości prostych prac doświadczenie zawodowe nie ma
znaczenia. Najważniejsza jest znajomość języka angielskiego. W tym kraju można wiele osiągnąć
dzięki bardzo dobrej znajomości języka angielskiego i umiejętności sprzedaży samego siebie. Do
you have experience? - to pytanie usłyszysz bardzo często.
Umieszony angielski numer telefonu to podstawa. Telefon to podstawowy środek
komunikacji. Zaakceptuj ten fakt.
Jesli nie wiesz co w rubryce adres wpisac w CV, bo nie masz jeszcze angielskiego adresu, to
podaj adres znajomego, żeby korespondencja mogła być wysyłana.
Cover letter
Na konkretne stanowisko wymagany jest często list motywacyjny
Kilka przydatnych przy pisaniu listu motywacyjnego zwrotów:
Dear Sirs Drodzy Państwo
In reply to your advertisement in ... of... W odpowiedzi na Wasze ogłoszenie w (tu
podajesz nazwę gazety, www, instytucji gdzie
znalazłeś) dnia ,,,,
I wish to submit my application as a ... Chciałbym przedłożyć moją applikację jako
(nazwa stanowiska pracy)
As you can see from the enclosed CV... Jak możesz zobaczyć w załączonym CV
I am at the present... Teraz jestem (nazwa stanowiska)
Teamplayer Osoba lubiąca pracę w grupie
Go-getter Osoba osiągająca założone cele
I am seeking a position with opportunities of
promotion and of greater responsibility
Szukam pracy z możliwościami awansu i
większą odpowiedzialnością
I would appreciate an interview at your
convenience
Jestem gotowy na interview na dogodnych dla
Państwa warunkach
I can work in a deadline Potrafię pracować w ograniczeniu czasowym
I look forward to meeting with you soon Oczekuję spotkania w najbliższym czasie
I will give you a call early next week to see if
we can schedule an appointment
Zadzwonię do Państwa na początku tygodnia aby
zobaczyć czy możemy ustawić spotkanie
Thank you in advance for reviewing my
background
Dziekuję z góry za przejrzenie mojego
doświadczenia (można też rozumieć słowo
background jako wykształcenie)
I am writing you because I would like to meet
with you to discuss employment opportunities at
your company
Piszę, bo chciałbym sie spotkać aby omówić
możliwości zatrudnienia w Państwa firmie
My CV is enclosed for your review Moje CV jest załączone dla Państwa wiadomości
Please review the enclosed resume at your
convenience
Proszę o zapoznanie się z moim CV
Dear Sir Drogi Panie!
Dear Madam Droga Pani!
Your sincerely
Your faithfully
King regards
Best regards
Z wyrazami szacunku, z poważniem itp.
Wymagania co do adresu e-mail
Ma być prosty i krótki, jak najmniej myślników, kropek, cyfr, aby był łatwy do
przeliterowania. Założony na serwerze o neutralnej nazwie, np. www.yahoo.com, bo pozostawisz
negatywne wrażenie jak w agencji zobaczą, ze masz adres e-mail - Ten adres e-mail jest ukrywany przed spamerami, włącz obsługę JavaScript w przeglądarce, by go zobaczyć
Wyjaśnienia znaków używanych w komunikacji internetowej i telefonicznej:
@ - at
- - dash
/ - slash
. - dot
& - and
( - parentheses, round bracket
[ - square bracket
% - per cent (zawsze oddzielnie)
# - hash
P46
Jedna z glownych niespodzianek jaka moze Cie spotkac gdy wezmiesz do reki swoj
pierwszy pay advice (wydruk godzin pracy i wynagrodzenia, składek: podatkowych,
ubezpieczeniowych) to bardzo wysoki kod podatkowy BR (tax code BR, inna nazwa – emergency
tax code). Jest on przyznawany z marszu przez angielskie Urzad Skarbowy (Inland Revenue) jesli
twoja historia i przyszlosc podatkowa jest niewiadoma. Ustrzec sie przed tym mozna wypelniajac
druk P46.
Oplaty za dostarczone ubranie robocze itp.
Agencje lubia pobierać opłaty za kamizelki odblaskowe (Hi - Viz), safety caps (helmets),
buty robocze (safety shoes ). Najlepiej się przed tym ustrzec kupując za wlasne pieniadze buty
robocze, czy odzież roboczą. Gdy wcześniej kupisz buty będziesz mógl je rozchodzić. Komfort w
pracy to podstawa. Pamieętam jak w mojej pierwszej pracy w
Anglii jeden Polak otrzymał używane (sic!) buty robocze plus
wiadomość, ze jego pierwsza wypłata będzie obciążona opłatą
w wysokości 20 funtów.
Rodzaj pracy
Warto pytać o typ pracy, oferowany w agencji, ludzi,
którzy wcześniej dla niej pracowali. Moze się okazać, ze
zaczynasz pracę jak pracownik produkcyjny, a kończysz na
rozładunku TIRów, albo jeszcze gorzej. Rekonesans pozwoli
Ci uniknąć pracy ponad Twoje siły lub słabo płatnej.
Zgoda na prace powyzej 48 h tygodniowo
W UK istnieje formalny zakaz pracy powyzej 48h. Nie
znam agencji, ktora nie daje do podpisania zgody na prace
powyzej 48h.
Warto też wiedzieć, ze jeśli pracujesz dla agencji na nocnej zmianie to między jedną nocką a
następną musi być przerwa minimum 12h. W praktyce wygląda to czasem inaczej...
Holiday pay
Po każdym miesiącu pracy przysługuje Ci 1,6 dnia płatnego urlopu. Agencję lubią niewypłacać tych
pieniędzy licząc na Twoje zapomnienie lub okłamując Cię. Te pieniędze się Tobie należą. Nawet
jeśli nie wykorzystałeś urlopu. Agencja musi je zapłacić wraz z P45 (zeznanie podatkowe, które
dostajesz, gdy kończysz pracę w firmie). Jeśli tego nie zrobią masz pełne prawo zgłosić to do
organów odpowiedzialnych za ściganie nadużyć wobec pracowników (nazwy organizacji i adresy
znajdziesz w tabeli poniżej).
Potrącenia z wypłaty
Podstawowe potrącenia to podatek i składka ubezpieczenia społecznego. Teoretycznie pracodawca
nie powinien pobierać więcej niż ₤24.50 tygodniowo za zakwaterowanie. W praktyce często
agencję biorą do ₤50 za zakwaterowanie w wieloosobowym pokoju. Jest to dużym nadużyciem
finansowym. Dodatkowe potrącenia to transport, odzież robocza, kamizelka odblaskowa. Niestety I
w tej materii często dochodzi do nadużyć.
Gdy pracodawca nie płaci
Poniższy link prowadzi do poradnika organu rządowego (Citizen Advice Bureau) mówiącego co
należy zrobić gdy pracodawca nie płaci.
http://www.adviceguide.org.uk/e_employer_witholds_your_pay_polish.pdf
W praktyce często trzeba stosować taktykę “na zmęczenie”(fight fire with fire). Znam ludzi, którzy
dosyć “zdecydowanie” domagali się swoich pieniędzy i nagle z dnia nadzień znalazły się karty
zegarowe (clock card) tak jak i pieniądze na koncie. Oczywiście nikogo nie namawiam do łamania
prawa.
P45, P60 i zwrot podatku
P45 (pełni to funkcję polskiego PITu, ale jest o wiele prostsze I to agencja ma go za Ciebie
załatwić; w efekcie dostajesz kartke formatu A5 z wyszczególnionymi zarobkami brutto, netto ,
oraz kwotą podatku) dostajesz na koniec angielskiego roku podatkowego(6 kwietnia), gdy kończysz
pracę dla firmy. P60 gdy nadal pracujesz dla firmy.
Jeśli nie przekroczysz kwoty wolnej od podatku to możesz starać się o jego zwrot. Więc warto
przekalkulowac, czy rzeczywiście opłaca sie tak ciężko pracować jeśli można dostać kilkaset
funtów z powrotem.
Więcej na: http://www.hmrc.gov.uk/individuals/tmatax-back.shtml
7. Keep smiling:)
Łatwo można poznać Polaków na ulicy po smutnej twarzy i specyficznym napięciu
cechujacym Nasz narod. Warto sie usmiechnąć, to pomaga w agencjach pracy i przy załatwianiu
różnych formalności.
Jesli jesteś w UK poraz pierwszy to możesz wpaść w euforię lub zazenowanie faktem, że
wielu ludzi sie do Ciebie uśmiecha, ale to efekt tej kultury, wiec nie ma sensu doszukiwaę sie w tym
głębszej ideologii. Anglicy, albo inne nacje, które wychowały sie tutaj usmiechają sie do Ciebie dla
zasady. Tak poprostu.
Jesli przeprowadzasz bardzo entuzjastyczną rozmowę z pracownikiem agencji to „zacierać
ręce” nad nową pracą możesz tylko wtedy gdy ją zaczniesz. Jesli mówią, po tym jak wezma Twoje
CV, że zadzwonią jak coś bedzię to porzuć złudzenia. Przeważnie nie dzwonią, jeśli nie posiadasz
czegoś naprawdę extra do zaoferowania. Takich jak Ty maja setki dziennie (dosłownie). Trzeba
samemu chodzić, najlepiej codziennie, pytać się, zagadywać, bo jak Cię zaczną pozytywnie
kojarzyć to wtedy jest szansa, ze dostaniesz pracę.
Takie tutaj są reguły gry. Wszyscy bedą się do Ciebie bardzo szeroko usmiechać. Jeśli nie
bedzię pracy to usłyszysz – It's a very quiet period. Please try again. Kazdy chce być bardzo polite
(miły, uprzejmy).
Chcesz mieć pracę to pozostaje Ci odwzajemnianie uśmiechu. Kiedyś to również było dla
mnie dziwne, ale przestałem sie tym przejmować i odwzajemniam uśmiech automatycznie. Nic nie
płacę, a mogę tylko zyskać.
8. Postawa psychiczna w kontakcie pracodawcą
Ważna jest otwartość i pewność siebie. Czasem może być z tym ciężko gdy braki językowe
utrudniają komunikację, jednak warto nawet mólwić wolniej na zasadzie “ja pić, ja jeść” ale
poprawnie merytorycznie.
Anglicy nie lubią polskiego poniżania sie przed pracodawcą, ale też często wykorzystują to,
że Polak szybciej pójdzie do cieżkiej, niskopłatnej pracy.
Naucz się mówić „nie”. Polacy mają opinię, tych którzy przyjmą każdą pracę bez względu
na warunki pracy i stawkę. Czas to zmienić i zacząć się szanować.
9. Zakładanie konta w banku
Teraz w większości banków wymagany jest dowód tożsamośći i/lub potwierdzenie adresu.
Coraz częściej możesz spotkać polskiego tłumacza/pracownika w banku. Jeśli takiego nie ma to
najlepiej pójść do banku z zaufaną osobą, która będzie Twoim tłumaczem.
Banki oferują wraz z kontem różnego rodzaju bonusy w postaci ubepieczenia na czas
podróży, ubezpieczenia telefonu komórkowego, ubezpieczenia od defraudacji pieniędzy konta.
Wszystko za dodatkową opłatę. Oferty banków się zmieniają więc musisz na miejscu porównać je i
stwierdzić co jest dla Ciebie bardziej korzystne.
Rodzaje kart:
Karta gotówkowa (cash card) - pozwala jedynie na wypłatę gotówki z bankomatu Twojego banku.
Karta debetowa (debit card) - pozwala na wypłatę gotówki we wszystkich bankomatach, płacenie w
sklepie i przez internet (większość kart). Wypłacanie gotówki z bankomatu innego banku kosztuje
około ₤2.
Karta kredytowa (credit card) - pozwala na wypłacanie gotówki z każdego bankomatach, płacenie
w sklepie i przez internet, ale wtedy tworzy się zobowiązanie do zwrotu pieniędzy wobec banku
Uwaga! W przypadku gdy przekroczysz debet (poprzez wypłaty z konta lub zlecenie stałe) na
koncie bank za każdym razem nalicza opłatę (charge) w wysokości ₤30. Jest to wykorzystywanie
nieznajomości przepisów. Wiem co mówię, bo pracowałem dla jednego z angielskich banków przy
zwrocie nielegalnie pobranych charges (opłat). Oczywiście pracownik banku tego Ci nie powie i
będzie przekonywał Cię, że wszystko jest w porządku. W tym czasie gdy piszę te słowa w
angielskim sądzie jest spraw, w której biorą udział największe angielskie banki. Jest to sprawa
precedensowa, która ma rozstrzygnąć o kształcie prawa; określić jednoznaczene, czy pobieranie
charges za przekroczenie debetu jest bezprawne. Oficjalnie na ten czas wnioski o zwrot charges
zostały zawieszone, ale zazwyczaj, gdy mam styczność z pracownikami banku i mówię im, że
wiem jak działa system „pobierania” to przeważnie są w szoku. Jeśli taka sytuacja Ci się zdarzy nie
daj się zwieść. To są Twoje pieniądze, które muszą być Ci zwrócone.
Płatności kartą
Karta bankomatowa jest używana jako środek płatniczy bardzo swobodnie. Dzięki wpisaniu
numeru karty i swoich danych możesz spokojnie dokonywać zakupów przez internet. Swoboda i
zaufanie do tej formy zapłaty jest wygodne, ale czasami beztroskie podejscie do tego komu
podajemy numer swojej karty i jakim instytucjom może nasz kosztować bardzo dużo. Zawsze
trzymaj swoją kartę w bezpiecznym miejscu, ponieważ wystarczy samo spisane z niej danych, aby
dokonać kradzieży, np. poprzez zakup przez internet.
Przykład z życia (nigdy nie rób tego w domu;)). Znajomy znalazł ogłoszenie – Agencja
ochroniarska szuka pracowników, szkolenie i licencja gwarantowane. Zadzwonił podał wszystkie
swoje dane, włącznie z numerem karty, numerem konta, sort code (numer podawany wraz z
numerem konta, np. 11-11-11). Podał, aby wykupić (tylko można otrzymać po kursie i zdanym
egzaminie) licencje ochroniarskę. Następnego dnia jego z konta wypłacono ₤400. Wstępne
śledztwo wykazało, że pieniądze są na koncie w Hiszpanii, a on nie może nic zrobić, bo swoje dane
podał z nieprzymuszonej woli. Tłumaczył się, że był pijany...
10. Numer telefonu
Tutaj najpopularniejsze są karty SIM(pay and go) operatora O2 (w punkcie O2 zestaw
startowy kosztuje 10£, u sprzedawcy z bazaru, lub sklepu 5£; ale można stargować). Ja wybrałem
zakup w budce u Pakistańczyka owszem miałem problem z aktywacją karty top up, ale dostałem
nowy zestaw startowy bez problemu
Jeśli masz przed sobą zestaw startowy to musisz po włożeniu karty
sim wyslać sms na numer podany przez operatora (treść i numer znajdziesz
w książeczce w zestawie startowym). Następnie musisz aktytować kartę Top
Up (jak to zrobić też znajdziesz w zestawie startowym) aby móc
doładowywać konto. Ta karta działa na następującej zasadzie:
1) idziesz do punktu, gdzie możesz doładować konto telefonu
2) dajesz sprzedawcy kartę i podajesz kwotę za jaką chcesz doładować konto
3) płacisz gotówke lub kartką
4) w ciągu kilku minut powinieneś dostać sms potwierdzające doładowanie i aktualny balance
(stan) Twojego konta
Kupując telefon w punkcie O2 to zestaw startowy dostajesz w cenie telefonu. Jednak lepiej
przywieść telefon z Polski, bez simlocka i ze sprawną i naładowaną (chcesz aby Twój telefon
działał gdy zadzwonią do Ciebie z ofertą pracy?)
Najlepiej mieć własny numer. Brzmi to absurdalnie, ale zdarza się, że kilka osób ma
wspólna kartę SIM co nieuchronnie prowadzi do pomyłek i nadużyć.
Każdy operator telefonii komórkowej oferuje usługi połaczeń międzynarodowych. Średni
koszt to 5p (pensów) za minutę na telefony stacjonarne, ok. 30p na telefony komórkowe.
Dodatkową opcją są tańsze usługi w wybranym rejonie, darmowe minuty itp.
11. Wykorzystanie portali internetowych przy szukaniu pracy
Gorąco polecam korzystanie z tej formy szukania pracy. Gdy już jesteś w posiadaniu WRS
(pozwolenia o pracę) i NINo (numeru ubezpiecznie społecznego) możesz składać aplikacje on-line
na dosłownie tysiace stanowisk. Wszystko za kliknięciem myszki.
Mozesz je latwo odnalezc wpisujac do wyszukiwarki takie haslo jako: job, jobs, jobs portal,
job agency itp itd
Zasada działania takich portali jest bardzo prosta. Zakladasz darmowe konto. Określasz w
formularzu on-line jaki charakter pracy Cie interesuje, publikujesz swoje CV. Wiekszosc portali
pracy oferuje newsletter przesyłany na Twoje konto e-mail z informacjami o nowych ofertach pracy
w wybranej przez Ciebie dziedzinie.
Możesz, też wykorzystać stronę job centre. (Odpowiednik polskiego urzędu pracy ale
znacznie lepiej zorganizowany i ze znacznie bardziej uśmiechniętą obsługą)
www.jobcentreplus.gov.uk
Wiele razy korzystałem z tej strony i znalezłem pracę. Oferty pracy pochodzą od agencji, oraz
bezpośrednio od pracodawców. Pod ofertami pracy możesz znalezc e-mail,
numer telefonu, adres gdzie nalezy wyslac cv i cover letter (list
motywacyjny), numer referyncyjny jaki nalezy podac dzwoniac do Job
Seeker Direct (to centrala telefoniczna, która udziela informacji na temat
charakteru pracy i sposobu ubiegania się o nią) Aby skorzystać z tej infolinii
musisz mieć National Insurance Number. Gdy potwierdzisz swoje dane,
NINo, oraz podasz ref number (numer referencyjny) dostajesz numer
telefonu lub adres e-mail. Równie dobrze te informacje moga być podane od
razu na stronie internetowej, ale cóż widocznie ludzie z Job Seeker Direct
muszą z czegoś żyć.
Oczywiście możesz skorzystać też z lokalnego punktu job centre plus.
Poszukiwane zawody
West Yorkshire to region robotniczy i dystrybucyjny. Największe angielskie sieci handlowe
posiadają tu swoje magazyny.
Typy prac w tym rejonie można podzielić na:
- commercial (pracownicy administracji i handlu)
- industrial (pracownicy fabryk i magazynów)
- health care (opieka zdrowotna; lekarze, pielęgniarki, opiekunowie)
- construction (pracownicy budowlani)
Najwięcej pracy dla pracowników magazynów jest w okresie przedświątecznym i na wakcjach. Po
świetach ciężko jest znaleźć pracę w magazynach, czy innych miejscach zatrudniających
pracowników według koniunktury sprzedaży. Przyjeżdżanie w ten region bez specjalnych
kwalifikacji w styczniu i lutym to utradnianie sobie życia, gdyż BARDZO ciężko o pracę w tym
okresie.
Agencje pracy w West Yorkshire
Poniższy link prowadzi do wyszukiwarki internetowej agencji pracy.
http://www.accessplace.com/recruitment/west-yorkshire/wakefield.htm
12. Mam prace i co dalej?
Spisuj każdą godzinę pracy. Najlepiej zalóż notatnik. Agencje pracy lubią się “mylić” i mają
problemy z pamiecia. Zapomnij o wierze na dobre słowo, masz zapłacone za tyle ile
przepracowales to jest OK i tak ma byc.
Teraz kwestia pozwolenia o pracę (Working Registration Scheme....popularnie zwany
Home Office) i numer ubezpieczenia spolecznego (National Insurance Number).
Jesli chcesz przyjechac tu na okres wakacji to wiekszość agencji pracy zatrudni Cię bez WRS (teraz
kosztuje £90), bez NIN (wyrobienie jest darmowe, więc lepiej już płacić na swoje ubezpieczenie)
może być trochę gorzej. Jeśli planujesz zostać na dłużej lub zmienić pracę na lepszą to możesz być
pewien, ze dopełnienie formalności tylko Ci pomoże.
Formularz WRS, ściągniesz ze strony Home Office:
http://www.workingintheuk.gov.uk/working_in_the_uk/en/documents/all_forms.html#WRS
Uwaga! Wniosek , wraz z dowodem osobistym, kopią kontraktu lub listem polecającym do
pracodawców i 2 zdjeciami. Najwygodniejsza moim
zdaniem forma to wpisanie numeru konta do
formularza. Opłata zostanie pobrana automatycznie.
Jeśli nie dopełniłeś wszystkich formalności to Twój
wniosek będzie odesłany z powrotem, a pieniądze
zostaną pobrane tylko gdy wszystko będzie ok.
Wysylasz tylko jako special delivery (przesylka
specjalna) na adres:
Work Permits WRS
PO BOX 492
Durham
DH99 1WU
Nawet jeśli ten adres się zmieni to aktualny będzie
zawsze na formularzu WRS.
Kosztuje to kilka funtów, ale masz pewność,
ze przesylka dotrze pod wskazany adres, oraz
posiadasz dowód nadania. Jesli żal Ci kilku funtów
prosze bardzo, ale jak zginą Twoje dokumenty i
bedzie czekac Cie wycieczka do konsulatu to nie
mów potem, ze nikt Cię nieostrzegał.
Wysyłasz pocztą dowód tożsamosci. Paszport jest częściej kradzionym dokumentem;
Niektóry agencje oferuja pomoc w załatwianiu pozwolenia o pracę (WRS), jednak zalecam
ostrożność i dopełnienie formalności samemu. Zdarzaja sie przypadki, ze agencje pobieraja oplate
na WRS + oplaty manipulacyjne po czym “zapominają” wysłać wniosek.
O National Insurance Number (numer ubezpiecznie społecznego) możesz starać się nawet
jeśli nie masz jeszcze pozwolania o pracę, ale pracujesz i jesteś w trakcie wyrabiania WRS.
Plusy posiadania NINo to świadczenia emerytalne, możliwości otrzymania zasiłków i dodatków.
Aby otrzymać numer NIN musisz sie umówić na spotkanie z urzędnikiem JOBCENTRE PLUS.
Można tego dokonać dzwoniac np. pod numer tel. 0845 6000 643. Podczas rozmowy urzędnik
pobierze Twoje danie osobowe, miejsce zamieszkania, miejsce pracy, nazwę pracodawcy, początek
pobytu w UK. Po czym wyznaczy termin i miejsce spotkania spotkania.
Dokumenty przydatne podczas interview (nie musisz posiadać wszystkich; w liście
potwierdzającym datę i miejscę inteview dostaniesz listę dokumentów jakie powinieneś mieć ze
sobą):
- paszport
- dowód osobisty
- prawo jazdy
- list od pracodawcy potwierdzający zatrudnienie,
- kontrakt o pracę,
- pisma potwierdzajace ze aktywnie szukasz pracy np. odmowa z jakiegoś zakładu, że nie ma dla
ciebie wolnego stanowiska albo dowód zarejestrowania sie w agencji pracy,
- payslip – dowód otrzymywania wynagrodzenia
- odpis aktu urodzenia,
- akt zawarcia związku małżeńskiego ( będą pytania o stan cywilny, liczbę dzieci, datę zawarcia
związku małżeńskiego i datę urodzenia małżonka)
- dokumenty z Home Office np. ( Certyfikat WRS)
- legitymacja studencka,
Uwaga! Masz prawo do tłumacza.
Więcej na: www.jobcentreplus.gov.uk
Transport, czyli how can i get to?
Każda ulica w UK ma swój odrębny kod pocztowy. Dzięki temu możesz łatwo znaleźć
każde miejsce bez problemu korzystając z map internetowych lub GPS.
Jeśli masz samochód i chcesz oszczędzić sobie nerwów kup GPS. Jest to wydatek, który zawsze
procentuje w Anglii. Każdy użytkownik GPS, którego znam, gdy raz poznał zalety tego urządzenia
wie ile ma zaoszczędzonych nerwów, czasu i pieniędzy.
Mapy on-line, które mogę polecić to:
http://www.streetmap.co.uk/
http://www.multimap.com/
http://maps.google.com/
Transport publiczny oferuje wysoki standard usług cechujący się przejrzystością i przychylnością
dla użytkownika.
Ceny biletów:
- tygodniowy bilet na autobus (obejmuje przejazdy w całym West Yorkshire; w ramach
autobusów Metro i Arriva Yorkshire) zakupiony u operatora Metro kosztuje ₤15,50 funta. Przy
pierwszym zakupie tego biletu trzeba mieć zdjęcie paszportowe. Potrzebne jest do
identyfikatora ze specjalnym numerem. Potem na każdy kolejny zakupiony bilet tygodniowy
wpisywany jest nume Twojego identyfikatora. Miesięczny kosztuje ok ₤60 funtów. Taki bilet
możesz zakupić na Bus Station
- tygodniowy bilet na
autobus (obejmuje
przejazdy w całym
West Yorkshire; tylko
autobusy Arriva
Yorkshire) zakupiony
w Pay Point kosztuje
₤14 funtow. Aby go
zakupić nie potrzeba
zdjęcia do
identyfikatora jak.
Wystarczy tylko
znależć sklep
oznaczony tym
punktem, aby zakupić
powyższy bilet.
- Tygodniowy bilet na autobus i pociąg możesz kupic na Bus Station i Train Station. Jego cena
zależy od trasy pociągu. np. tygodniowy bilet na autobus i pociągi na trasie Wakefield – Leeds
kosztował mnie ostatnio ok ₤19 funtów
Planując podróż możesz skorzystać ze stron www:
Ilustracja 1: Bus Station Wakefield - wnętrze
Ilustracja 2: Rozkład jazdy na przystanku autobusowym (bus stop)
http://www.generationm.co.uk/
http://www.wymetro.com/
http://www.yorkshiretravel.net/welcome.do
Jak należy zachowywać się w środkach transportu publicznego?
Podstawa to kultura osobista. W Anglii standardem jest kulturalne czekanie na swoją kolej przy
wejściu do autobus lub pociągu. Jeśli jesteś pierwszy na przystanku autobusowym (bus stop) i
zatrzymałeś autobus (musisz dać znak ręką kierowcy nadjeżdżającego autobusu, bo się nie
zatrzyma) to pozostali czekający na autobus Ciebie puszczą pierwszego, ponieważ najdlużej
czekałeś. Podobna sytuacja ma w innych środkach transportu.
Kontrola biletów.
W Polsce istnieje długoletnia tradycja jednego z narodowych sportów - „ucieczka przed kanarem”.
W Anglii każdy grzecznie wyciąga bilet na sam widok kontrolera. Jeśli kupuje bilet to mówi jaką
trasę przejechał zamiast ukrywać fakt, próbując zaoszczędzić kilka pensów.
Ilustracja 3: "ławka" na przystanku
autobusowym
Ilustracja 4: Drzwi w pociągu
otworzysz tylko gdy podświetli się
przycisk “open”
Ilustracja 5: Zwyczajny angielski pociąg o
standardzie polskiego Intercity
13. Angielska kultury pracy
Teraz wygląda to różnie. Obecność emigrantow wplynęła na podwyższenie wymagań i
obniżenie bezstresowości w pracy. Wzrosły wymagania I managerowie firm zauwazyli, ze moga
więcej wycisnąć z czlowieka. W miejscach nieskalanych cudzoziemcami można nadal
zaobserwować angielskie umiłowanie do spokojnej pracy.
Nadmierna aktywność w pracy jest po pierwsze niezdrowa, po drugie antyspołeczna
(wykonując pracę za dwóch, sprawiasz, że ktoś inny traci pracę, bo nie ma sensu płacić dwóm
ludziom jeśli znajdzie się jeden naiwny)
Zdarzają sie lepsze lub gorsze miejsca. Spotkałem różne. Jednak warto zwrócić uwage na
mocne zważanie na przepisy health and safety. Jesli coś jest dla Ciebie za ciężkie lub warunki pracy
Ci nie odpowiadają bez problemu zgłaszasz to. W interesie pracodawcy jest dopilnowanie
wszystkiego.
14. Kontakty międzyludzkie.
Wiele razy przekonałem się o mocy kontaktów. Często tylko dzięki nim dowiedziałem
się, że, np. jakaś agencja szuka ludzi do pracy. Wiele informacji rozchodzi się między
ludźmi. Zamykając się w czterech ścianach domu ograniczasz się. Żyjąc na zasadzie
dom, praca, TV wyrządzasz sobie krzywdę.
Przydatne adresy i telefony – praca
NAZWA ORGANIZACJI I OPIS KONTAKT
Biuro Porad Cywilnych (Citizens Advice Bureau- CAB)
Darmowa pomoc prawna w każdej materii. Podstawa to umówienie
się na spotkanie poprzez infolinię.
Telefon: 08701212044
www.nacab.org.uk
Inspektorat Standardów Biur Pośrednictwa Pracy
(Employment Agency Standards Inspectorate)
.
Telefon: 0845 955 5105
http://www.dti.gov.uk/employ
ment/employmentagencies/
index.html
Zrzeszenie Rekrutacji i Zatrudnienia (Recruitment and
Employment Confederation - REC)
Gdy zobaczysz ten symbol u Swojego pracodawcy w przypadku
Telefon: 020 7462 3260
http://www.rec.uk.com/home
problemów możesz zgłosić się również do tej organizacji
Służba Doradztwa, Pojednania i Arbitrażu (Advisory,
Conciliation and Arbitration Service - (ACAS))
Dzwoniąc do ACAS uzyskasz informacje z dziedziny prawa pracy
Telefon: 08457 47 47 47
(9.00-16.30)
http://www.acas.org.uk/
Infolinia Służb Kolegium do Spraw Zatrudnienia (Employment
Tribunal Service Enquiry Line)
Telefon: 08457 959 775
http://www.employmenttribun
als.gov.uk/
Komisja do Spraw Równouprawnienia (Equal Opportunities
Commission)
Telefon: 0845 601 5901
http://www.eoc.org.uk/
Komisja do Spraw Równości Rasowej (Commission for Racial
Equality)
Telefon: 020 7939 0000
http://www.cre.gov.uk/
Komisja Praw dla Niepełnosprawnych (Disability Rights
Commission)
Telefon: 08457 622633
http://www.disability.gov.uk/
Kierownictwo do Spraw Higieny i Bezpieczeństwa Pracy
(Health and Safety Executive - HSE)
Telefon: 08701 545 500
(8.00-18.00)
http://www.hse.gov.uk/
Telefon Ratunkowy Krajowej Płacy Minimalnej (National
Minimum Wage Helpline)
Telefon: 0845 600 0678
http://www.direct.gov.uk/en/D
l1/Directories/DG_10010999
Prawo Pracy dla Homoseksualistów i Lesbijek (Lesbian and
Gay Employment Rights)
Telefony
Informacja ogólna: 020 7704
2205
Homoseksualiści: 020 7704
6066
Lesbijki:020 7704 8066
http://www.dti.gov.uk/employ
ment/discrimination/capacitybuilding/
page22324.html
Związki zawodowe (Trade Union Congress - TUC) Telefon: 020 7636 4030
http://www.tuc.org.uk
Inny sposób na uzyskanie płatności za holiday lub przepracowany tydzień to kontakt z prywatnym
radcą prawnym (solicitor). Czasami jak się dobrze porozmawia można uzyskać poradę prawną za
darmo. Niektórzy solictors nie pobierają opłat jeśli nie wygrywają sprawy.
Angielska służba zdrowia, czyli ta historia niestety jest prawdziwa
Po uzyskaniu numeru national insurance najlepiej jak najszybciej zapisz się do najbliższego
GP (lekarz pierwszego kontaktu). W razie nagłej sytuacji może to być bardzo przydatne.
Kiedyś byłem ze znajomym u lekarza. Nie miał NINo , ale z tego tytułu, że ja byłem
zarejestrowany to mógł skorzystać z darmowej konsultacji jako mój współlokator.
Angielska służba zdrowia nie ma takiej opinii jak polska. Zwłaszcza wizytu u okulisty lub
dentysty należą do tych, które szczególnie mogą spustoszyć Twój portfel.
Poniższa sytucja opisuje jakie trudności można spotkać z angielską służbą zdrowia, której
naczelne hasło to - Proszę brać paracetamol.
“Stalo sie to czego sie najbardziej balem. Problem z zebami za granica.
Poniedzialek - zaczął mnie boleć ząb. Noc bez snu, na mocy tabletek, które nic zadziałały.
Poszedłem do pracy. Zwolniłem sie po 2,5h.
Dzwonię do miejscowej przychodni i mówię, że jest emergency situation itp. itd. Dostalem
numer telefonu do NHS bo nie maja w przychodni miejsc. Dzwonię i mówię o co chodzi. Podałem
swoje dane, włącznie z uczuleniami i stanem klatki piersiowej, po to, aby dostać numer dental
helpline. Dzwonię. Oni zapytali o to samo, ale byli lepsi jeszcze zapytali się który to ząb...po czym
kazali czekać na telefon... Odbieram telefon i znów pytają mnie o to samo...po czym usłyszałem
pytanie, czy jestem uczulony na paracetamol. Odpowiadam, że nie, więc dowiedziałem się, że mam
trzymać zęby w czystości i brać paracetamol tak jak jest napisane na opakowaniu.
- Przecież branie tabletek przeciwbólowych przez dlugi czas jest szkodliwe! - mówię do pracownicy
dental helpline
- Nie, jesli stosuje się do ulotki. Jak to nie pomoze to prosze zadzwonic jeszcze raz.
Najlepsze bylo pytanie o to jak mnie bolą zęby skoro rozmawiam z nią przez telefon.
Może miałem maila wysłać...
Mysle sobie - no dobra moze przez telefon mnie zbywaja ide sie przejsc do tej przychodni. Gadam i
w efekcie dostaje na poniedzialek termin na samo badanie wstępne.
Pojechalem do dentysty w Castleford. Na recepcji się dowiedziałem, że jeśli mi się spieszy to tylko
prywatnie...
Otwarcie ust...zdjecie rentegenowskie...tabletki...42 funty...
Miałemm wybor, albo wyrwac zeba za 50 funtow, albo leczyc go kanalowo za 350 funtow.
Pojechałem do Polski”
Kultura, czyli jak zachować twarz i nie strzelić gafy
2 palce w górze
Nigdy nie pokazuj w stronę kogokolwiek dwóch palców w ten
sposób, chyba, że chcesz, go obrazić. Jest to jedna z
najgorszych obraz, na równi ze środkowym palcem. Podobno
wywodzi się to z czasów, gdy za karę obcinano łucznikom
dwa palce.Uważaj jak zamiawiasz 2 piwa w pubie.
Okrzyk “Oi!”
Jeśli ktoś do Ciebie na ulicy zacznie krzyczeć “oi! Oi!” to znaczy, że chce się z Tobą bić. Nie
wierzysz to sprawdź zacznij krzyczeć “oi!” w angielskim pubie drugiej kategorii. Nie odpowiadam
za konsekwencje.
Funny or fanny
W tym rejonie slowo funny (zabawny) wymawia sie “funy”, bo “fany” (tak jak uczą w szkole)
oznacze niewybredne określenie żeńskiego organu płciowego.
How are you, allright?
To typowy zwrot używany na przywitanie najlepiej odpowiedzieć – Alright, albo Yes, how are you?
Dla nas Polaków w pewnych sytuacjach może brzmieć dziwnie, ale co kraj to obyczaj.
Autor - kontakt
Właśnie zapoznałeś się z tym mini poradnikiem. Wiem, że napewno Ci on pomoże.
Zawarłem w nim wszystko co chciałbym wiedzieć zanim przyjechałem do Anglii co uczyniłoby
moje początki w Anglii łagodniejszymi.
Jeśli masz jakieś pytania lub sugestie zapraszam na moja stronę internetową.
www.sandurski.wordpress.com