Ubezpieczenia społeczne

W Wielkiej Brytanii wszyscy płatnicy składek podzieleni są na sześć klas ustanowionych przez brytyjski Urząd Skarbowy (Inland Revenue). W przeciągu życia zawodowego pracownik może zmieniać grupy zaszeregowania, jak i należeć jednocześnie do więcej niż jednej grupy.

• Klasa 1 obejmuje pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę oraz ich pracodawców,
• Klasa 1A obejmuje pracodawców, którzy zapewniają swoim pracownikom dodatkowe świadczenia w formie niepieniężnej (np. w postaci możliwości korzystania ze służbowego samochodu czy paliwa w celach prywatnych),
• Składka w klasie 1B płacona jest przez pracodawców, którzy podpisali z Inland Revenue umowę PAYE Settlement Agreement (PSA). Na podstawie tej umowy pracodawca ma prawo odprowadzać składkę na ubezpieczenie społeczne od ściśle określonych wydatków ponoszonych na rzecz pracownika lub świadczeń niegotówkowych zapewnianych pracownikowi w formie ryczałtu po końcu roku podatkowego. W przypadku braku umowy takie wydatki i świadczenia stanowią zwiększenie podstawy naliczania składki na ubezpieczenie społeczne w klasie 1 lub 1A,
• Klasa 2 obejmuje osoby samozatrudnione,
• Składka w klasie 3 jest dobrowolna i płacona jest przez osoby, które nie odprowadzają składek w innych grupach a chcą zagwarantować sobie wypłaty ze State Pension w przyszłości lub które uważają, że ich kontrybucja w danej klasie jest zbyt niska,
• Składka w klasie 4 obejmuje głównie osoby samozatrudnione, których roczny dochód przekracza kwotę zapisaną dla pracowników samozatrudnionych w kategorii 2.

KLASA 1

Składkę na Ubezpieczenie Społeczne zgodnie z 1 klasą zaszeregowania płacą osoby:

• zatrudnione na umowę o pracę (w tej kategorii mieszczą się także osoby zatrudnione za pośrednictwem agencji, wykładowcy, czy wolne zawody);
• osoby pomiędzy 16 rokiem życia a wiekiem emerytalnym (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn);
• zarobki przekraczają poziom minimalny, tj. 91 funtów tygodniowo (zwana stawką progową) (odpowiednik 395 funtów miesięcznie, 4.745 funtów rocznie)

Składka w klasie pierwszej składa się z dwóch części:

• składka podstawowa płacona przez pracownika;
• składka płacona przez pracodawcę.

Stawka podstawowa płacona przez pracownika składa się z:

• część głównej płaconej od wynagrodzenia powyżej stawki progowej (na rok 2004-2005 stawka progowa została ustalona na poziomie 91 funtów tygodniowo, tj. 395 funtów miesięcznie, 4.745 funtów rocznie) ale ograniczonej z góry limitem górnym (na rok 2004-2005 limit górny wynosi 610 funtów tygodniowo oraz odpowiednio, 2.644 funtów miesięcznie, 31.720 funtów rocznie). Na rok obrachunkowy 2004-2005 stawka wynosi 11%;
• części dodatkowej płaconej od wynagrodzenia przekraczającego limit górny . Na rok 2004-2005 stawka została ustalona na poziomie 1%.

W przypadku, gdy wynagrodzenie pracownika nie przekracza 91 funtów tygodniowo ani pracownik ani pracodawca nie są zobowiązani do odprowadzania składek. Natomiast w przypadku, gdy wynagrodzenie mieści się w granicach 79 funtów do 91 funtów tygodniowo pracownik, mimo iż nie odprowadza składek, traktowany jest jakby miał ciągłość odprowadzania składek.

Przykład

Pracownik zarabia 200 funtów tygodniowo. Wysokość składki tygodniowej płaconej przez pracownika w klasie pierwszej wynosi:

200 GBP - 91 GBP = 109 GBP x 11% = 11,99 GBP

Jeśli pracownik zarabia 700 funtów tygodniowo wysokość składki tygodniowej w klasie pierwszej wynosi:

700 GBP - 610 GBP= 90 GBP x 1% = 0.90 GBP
610 GBP - 91 GBP = 519 GBP x 11% = 57,09 GBP

Razem: 57,99 GBP

Zobowiązanie pracodawcy z tytułu ubezpieczenia społecznego wynosi 12,80% i liczone jest od dochodów powyżej stawki progowej (tak jak w przypadku zobowiązania pracownika stawka progowa wynosi na rok 2004-2005 odpowiednio: 91 funtów tygodniowo, tj. 395 funtów miesięcznie, 4.745 funtów rocznie).

Regulacje odnoście ubezpieczenia społecznego w Wielkiej Brytanii przewidują szereg ulg ze względu na takie czynniki jak wiek pracownika, status rodzinny, liczbę miejsc zatrudnienia, fakt, czy pracodawca oferuje ubezpieczenie poza narodowym ubezpieczeniem społecznym. Dla każdej z grup Inland Revenue publikuje tabele, w których, w zależności od zarobków pracownika powyżej stawki progowej określona jest wartość składki płaconej przez pracodawcę.

Poniżej prezentujemy przykładowy fragment tabeli obowiązującej na rok podatkowy 2004-2005 dla pracowników w wieku od 16 lat do wieku emerytalnego (65 lat dla mężczyzn, 60 lat dla kobiet), pracodawca nie oferuje programów ubezpieczeniowych poza narodowym ubezpieczeniem społecznym, pracownik nie jest zamężną kobietą lub wdową posiadającą prawo do stawki zredukowanej.

Źródło: Inland Revenue: www.inlandrevenue.gov.uk

Zamężne kobiety i wdowy

Zamężne kobiety oraz wdowy, które mają prawo do stawki zredukowanej, płacą składką w wysokości 4,85% od zarobków powyżej stawki progowej do limitu górnego. Powyżej limitu górnego obowiązuje stawka standardowa w wysokości 1%.

Więcej, niż jedno miejsce zatrudnienia

Dla pracowników, którzy zatrudnieni są w więcej niż jednym miejscu i każda z umów o pracę kwalifikuje pracownika do składek w klasie 1, ogólna kontrybucja na ubezpieczenie społeczne jest ograniczona z góry. W roku 2004-2005 maksymalna składka jest uzależniona od liczby pracodawców, u których zatrudniony jest pracownik oraz od wynagrodzenia pobieranego przez pracownika i tym samym maksymalna składka ustalana jest indywidualnie dla każdego pracownika.

KLASA 1A

W klasie 1A składkę na ubezpieczenie społeczne odprowadza jedynie pracodawca i składka jest rezultatem zapewniania pracownikom na wyższych stanowiskach dodatkowych profitów niegotówkowych, na przykład w postaci możliwości korzystania z samochodu służbowego, paliwa czy telefonu komórkowego do celów prywatnych.

Składka w tej klasie jest liczona jako procent od gotówkowego ekwiwalentu dodatkowego "wynagrodzenia". Ekwiwalent gotówkowy będący podstawą do kalkulacji jest równoważny wartości kwalifikowanej jako koszt uzyskania przychodu z tego tytułu.

Aby wyliczyć wysokość składki należy zsumować wszystkie gotówkowe ekwiwalenty i pomnożyć sumę przez stawkę procentową, która na rok 2004-2005 została ustanowiona na poziomie 12,8%.

Przykład

Pracodawca zapewnia 25 pracownikom opiekę medyczną oraz samochód służbowy. Ekwiwalent gotówkowy na każdego pracownika wynosi odpowiednio 150 GBP za opiekę medyczną i 3.000 GBP za samochód. Łączny ekwiwalent gotówkowy wynosi:

150 GBP x 25 = 3.750 GBP
3.000 GBP x 25 = 75.000 GBP

Razem: 78.750 GBP

Wysokość składki w klasie 1A wynosi zatem:

78.750 GBP x 12,8% = 10.080,00 GBP

Więcej informacji na temat wysokości składek w klasie 1A oraz zasad odprowadzania składki można znaleźć na stronie Inland Revenue
pobierz  

KLASA 1B

Składka w klasie 1B płacona jest przez pracodawców, którzy podpisali z Inland Revenue umowę PAYE Settlement Agreement (PSA). Na podstawie tej umowy pracodawca ma prawo odprowadzać składkę na ubezpieczenie społeczne w formie ryczałtu po końcu roku podatkowego. Składka naliczana jest od ściśle określonych w umowie PSA wydatków ponoszonych na rzecz pracownika lub świadczeń niegotówkowych zapewnianych pracownikowi. W przypadku braku ww. umowy takie wydatki i świadczenia stanowią zwiększenie podstawy naliczania składki na ubezpieczenie społeczne w klasie 1 lub 1A.
Umowa PSA z Inland Revenue jest nieobowiązkowa.

Umową PSA mogą być objęte wydatki i świadczenia, które spełniają następujące warunki:

• wartość wydatków / świadczeń nie jest znacząca;
• wydatki są ponoszone lub świadczenia są zapewniane nieregularnie;
• firma nie prowadzi systemu Pay As You Earn lub rozdzielenie wydatków pomiędzy pracowników nie jest możliwe.

Według powyższych warunków do przykładowych wydatków i świadczeń, które mogą być objęte PSA należą:

• wydatki i świadczenia o nieznacznej wartości takie jak opłaty za taksówki, incydentalne koszty przejazdów, drobne prezenty;
• wydatki i świadczenia zapewniane pracownikom nieregularnie, takie jak wakacje jako forma zachęty/nagrody, czy użytkowanie przez pracownika służbowego mieszkania;
• imprezy świąteczne.

Wysokość składki odprowadzana od ściśle określonych w umowie PSA wydatków i świadczeń i ustalana jest indywidualnie dla każdej firmy przez urzędnika Inland Revenue. Wysokość składki w klasie 1B jest określana jako stały procent wartości wydatków i świadczeń objętych umową.

KLASA 2 ORAZ KLASA 4

Składka na ubezpieczenia społeczne obowiązująca w klasie drugiej, obowiązuje wszystkich samozatrudnionych i wynosi 2,05 funta tygodniowo.

Natomiast składka obowiązująca w klasie czwartej, obowiązuje samozatrudnionych, których roczny dochód netto przekracza kwotę 4.745 funtów. Osoby te, oprócz 2,05 funta tygodniowo, zobowiązane są zapłacić składkę w wysokości 8% zysku przekraczającego kwotę 4.745 funtów, ale niższego niż 31.720 funtów. Składka od zysku powyżej granicy 31.720 wynosi 1%. Składka opłacana jest pod koniec roku podatkowego, wraz z podatkiem dochodowym.

Wysokość składki na ubezpieczenie społeczne można więc obliczyć według poniższej tabeli:

Przykładowe wyliczenie wykazuje, że osoba samozatrudniona, której roczny dochód netto wyniesie 25.000 funtów, zapłaci łączną sumę składek w wysokości 1.727,00 funtów:

Przykład

Roczny dochód osoby samozatrudnionej wynosi 25.000 GBP. Składka łączna osoby samozatrudnionej wyniesie zatem:

52 tygodnie x 2,05 GBP = 106,60 GBP
8% x (25.000 GBP - 4.745 GBP) = 1.620,40 GBP
Razem: 1.727,00 GBP

Z płacenia składek na ubezpieczenie społeczne mogą być zwolnione następujące osoby:

• kobiety powyżej 60-go roku życia,
• mężczyźni powyżej 65-go roku życia,
• osoby posiadające zaświadczenie o niskich zarobkach (Certificate of Small Earnings Exception). Zaświadczenie takie mogą dostać osoby samozatrudnione, których roczny dochód netto nie przekroczy kwoty 4.215 funtów. Uzyskanie takiego zaświadczenia z jednej strony zwalnia osobę z płacenia składki klasy drugiej (2,05 funta tygodniowo), z drugiej strony zaś zamyka jej możliwość skorzystania z ewentualnych korzyści oferowanych przez system ubezpieczeń społecznych, dostępnych dla osób płacących składki.

KLASA 3

Składka w ramach klasy 3 jest składką nieobowiązkową i płacona jest przez osoby, które chcą w przyszłości podnieść jakość otrzymywanych świadczeń w przypadku gdy:

• nie pracują;
• nie są zobowiązane do odprowadzania składek w klasie 1 lub 2;
• otrzymały wyłączenie z klasy 2;
• mieszkają za granicą.

Składki w ramach klasy 3 płacone są według stałej stopy. Na rok 2004-2005 składka tygodniowa wynosi 7,15 funtów.

Więcej informacji na temat zasad funkcjonowania ubezpieczeń społecznych (national insurance) można znaleźć na stronie internetowej Inland Revenue: www.inlanrevenue.gov.uk. Na stronie tej zamieszczone są ulotki, przewodniki, które w bardzo przystępny sposób opisują przepisy regulujące kwestię ubezpieczeń społecznych.

 żródło: polishemb-trade.co.uk